ایجاد بیماری وریدی تنها به شغل وابسته نیست. ژنتیک، سن، بارداری، وزن، سابقه خانوادگی و عوامل مختلف دیگر نیز اهمیت دارند. بااینحال شغلهایی که فرد را مجبور میکنند ساعتهای طولانی تقریباً ثابت بایستد یا بنشیند، میتوانند فشار بیشتری به سیستم وریدی اندام تحتانی وارد کنند. در افراد علامتدار، این موضوع ممکن است نیاز به ارزیابی برای درمان واریس پا را بیشتر کند.
چرا ایستادن ثابت میتواند مشکلساز باشد؟
وقتی راه میرویم، عضلات ساق منقبض میشوند و به بازگشت خون وریدی کمک میکنند.
اما فردی که ساعتها تقریباً در یک نقطه ایستاده است، از مزیت کامل این پمپ عضلانی برخوردار نیست.
همزمان، وضعیت عمودی بدن باعث افزایش فشار هیدروستاتیک در وریدهای پا میشود.
در افراد مستعد، ترکیب این شرایط میتواند با علائمی مانند سنگینی، خستگی و تورم بیشتر همراه شود.
یکی از مهمترین مراحل درمان واریس صورت، بررسی دقیق رگها و انتخاب روش مناسب برای شرایط هر فرد است.
مطالعات جدید درباره شغل و واریس چه میگویند؟
یک مرور سیستماتیک و متاآنالیز منتشرشده در سال ۲۰۲۵، میزان مشکلات واریسی را میان کارکنان حوزه سلامت بررسی کرده است.
در این مطالعه که ۹ پژوهش را در متاآنالیز وارد کرد، شیوع تجمیعی رگهای واریسی میان کارکنان سلامت حدود ۲۵ درصد گزارش شد.
نتایج این مرور نشان داد مدت اشتغال و ایستادن طولانی در برخی مطالعات با افزایش احتمال بیماری ارتباط داشتهاند.
البته این نتایج نباید به این شکل تفسیر شوند که هر فردی که زیاد میایستد حتماً دچار بیماری خواهد شد. مطالعات مشاهدهای تحت تأثیر عوامل دیگری مانند سن، جنس، سابقه خانوادگی و سبک زندگی نیز هستند.
کدام شغلها بیشتر در معرض ایستادن طولانی هستند؟
مشاغلی مانند:
- پرستاری
- جراحی و برخی مشاغل درمانی
- آرایشگری
- فروشندگی
- تدریس
- آشپزی و کار در رستوران
- نیروهای خدماتی
- کارکنان خطوط تولید
- برخی مشاغل امنیتی
ممکن است ساعات بیشتری در وضعیت ایستاده سپری کنند.
اما عنوان شغلی بهتنهایی تعیینکننده نیست؛ یک فروشنده که مرتب راه میرود ممکن است شرایط متفاوتی از فردی داشته باشد که هشت ساعت پشت یک کانتر ثابت ایستاده است.
آیا نشستن طولانی هم مشکلساز است؟
بله.
در کارمندان اداری، رانندگان و افرادی که مدت زیادی پشت دستگاه مینشینند، حرکت عضلات ساق کاهش پیدا میکند.
بنابراین بهترین وضعیت این نیست که «نشستن را با ایستادن» جایگزین کنیم، بلکه باید از ثابتماندن طولانی در هر دو حالت جلوگیری شود.
تغییر وضعیت و حرکت منظم اهمیت بیشتری دارد.
اگر به دنبال بررسی تخصصی واریس هستید، کلینیک درمان واریس دکتر برادران میتواند یکی از گزینههای مناسب برای ارزیابی و انتخاب مسیر درمان باشد.
چه علائمی را نباید صرفاً خستگی شغلی حساب کنیم؟
بعد از یک روز کاری طولانی، خستگی پا طبیعی است؛ اما بعضی نشانهها نیاز به توجه بیشتری دارند:
- تورم مکرر اطراف مچ
- سنگینی شدید پا در پایان شیفت
- خارش مداوم پایین ساق
- افزایش رگهای سطحی و برجسته
- تغییر رنگ قهوهای پوست
- درد یا ناراحتیای که مرتب تکرار میشود
- زخم یا التهاب پوست
اگر این علائم با استراحت کوتاه کاملاً از بین نمیروند یا رو به پیشرفت هستند، بهتر است علت آنها مشخص شود.
محیط کار را چگونه اصلاح کنیم؟
لازم نیست فرد صرفاً به دلیل مشکل وریدی شغل خود را تغییر دهد.
در بسیاری از محیطها میتوان با تغییرات ساده دورههای بیحرکتی را کمتر کرد:
- در فواصل منظم چند دقیقه راه بروید.
- در حالت ایستاده وزن را بین دو پا جابهجا کنید.
- چند بار روی پنجه بلند شوید.
- هنگام نشستن مچ پا را حرکت دهید.
- اگر ممکن است کارهای نشسته و ایستاده را با هم ترکیب کنید.
- از ساعتها ایستادن کاملاً ثابت پرهیز کنید.
این اقدامات جایگزین درمان پزشکی در بیماری علامتدار نیستند، اما میتوانند بخشی از سبک زندگی مناسب باشند.
آیا کفش روی علائم تأثیر دارد؟
کفش نامناسب میتواند خستگی و ناراحتی پا را بیشتر کند.
پاشنه بسیار بلند ممکن است الگوی طبیعی عملکرد عضلات ساق را تغییر دهد، ولی کفش بهتنهایی علت اصلی بیماری وریدی محسوب نمیشود.
برای افرادی که ساعتهای زیادی سرپا هستند، کفش راحت و مناسب اهمیت بیشتری دارد.
جوراب فشاری در محیط کار برای همه لازم است؟
خیر.
بر اساس راهنماهای جدید، درمان فشاری برای برخی بیماران دارای بیماری وریدی علامتدار میتواند مفید باشد، اما نسخه عمومی برای تمام افراد شاغل وجود ندارد.
اندازه، فشار جوراب و وضعیت شریانی بیمار مهم هستند.
استفاده از جوراب پزشکی نامناسب میتواند ناراحتی ایجاد کند، بنابراین بهتر است انتخاب آن با ارزیابی مناسب انجام شود.
آیا سابقه خانوادگی اهمیت دارد؟
بله.
فردی که یکی از والدین یا چند عضو خانواده او دچار بیماری وریدی بودهاند ممکن است استعداد بیشتری داشته باشد.
اگر این استعداد با شغلی همراه شود که نیازمند ایستادن طولانی است، توجه به علائم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
واریس صورت چه ارتباطی با شغل دارد؟
واریس صورت معمولاً به رگهای سطحی قابل مشاهده روی صورت گفته میشود.
شواهد مرتبط با ایستادن شغلی عمدتاً درباره بیماری وریدی اندام تحتانی هستند و نمیتوان آنها را مستقیماً به عروق سطحی صورت تعمیم داد.
عوامل مؤثر بر رگهای صورت میتوانند متفاوت باشند.
آیا افراد شاغل باید پیشگیرانه داپلر انجام دهند؟
خیر.
نداشتن علامت فقط به دلیل نوع شغل، بهطور معمول دلیل انجام سونوگرافی نیست.
اگر فرد علائم مداوم یا تغییرات بالینی داشته باشد، پزشک میتواند تصمیم بگیرد که آیا بررسی داپلکس لازم است یا خیر.
چه زمانی مراجعه کنیم؟
اگر پس از هر شیفت کاری پاها مرتب متورم میشوند، رگهای جدید ایجاد شدهاند یا تغییرات پوستی وجود دارد، بررسی تخصصی مناسب است.
دکتر برادران میتواند مشخص کند آیا علائم صرفاً نتیجه خستگی و شرایط کاری هستند یا بیماری وریدی نیز در آنها نقش دارد.
جمعبندی
ایستادن یا نشستن طولانی بهتنهایی تنها علت بیماری وریدی نیست، اما میتواند در افراد مستعد خطر یا شدت علائم را افزایش دهد.
حرکت منظم در محیط کار و توجه به علائم مداوم، بخش مهمی از مراقبت از سلامت وریدهاست.
سوالات متداول
آیا کار شیفت شب احتمال مشکلات وریدی را افزایش میدهد؟
برخی مطالعات کارکنان سلامت ارتباطهایی با ساعات کاری و شیفتها گزارش کردهاند، اما عوامل متعدد دیگری نیز دخیلاند.
آیا استفاده از میز ایستاده برای کارمند اداری بهتر است؟
اگر فرد ساعتها ثابت پشت آن بایستد الزاماً بهتر نیست. بهترین رویکرد، تغییر مکرر وضعیت و حرکت است.
آیا راهرفتن در محل کار میتواند مانع بیماری شود؟
تحرک برای عملکرد پمپ عضلات ساق مفید است، اما نمیتواند تمام عوامل ژنتیکی و پزشکی را حذف کند.
آیا ورزش بعد از پایان شیفت جای حرکت حین کار را میگیرد؟
ورزش مفید است، اما بهتر است دورههای طولانی بیحرکتی در طول خود روز کاری نیز شکسته شوند.
