رگ‌های قابل مشاهده پا از نظر اندازه و ساختار یکسان نیستند. بعضی بسیار ظریف و قرمز هستند، برخی آبی یا سبز و کمی بزرگ‌ترند و گروه دیگری به شکل رگ‌های برجسته و پیچ‌خورده دیده می‌شوند. شناخت تفاوت این رگ‌ها هنگام انتخاب روش درمان واریس پا اهمیت دارد؛ زیرا درمان یک رگ رتیکولار با یک ورید صافن دچار رفلاکس یکسان نیست.
دکتر برادران در بررسی رگ‌های سطحی ابتدا نوع آن‌ها را مشخص می‌کند و بعد درباره نیاز به درمان تصمیم می‌گیرد. افرادی که درباره درمان واریس با لیزر جست‌وجو می‌کنند باید توجه داشته باشند که لیزر همیشه انتخاب نخست برای تمام انواع رگ‌های سطحی نیست.
واریس صورت نیز ممکن است به شکل عروق ظریف قرمز یا آبی مشاهده شود، اما تقسیم‌بندی و درمان رگ‌های پا را نباید بدون ارزیابی به عروق صورت تعمیم داد.
رگ رتیکولار چیست؟
طبق طبقه‌بندی‌های وریدی، رگ‌های رتیکولار وریدهای زیرپوستی نسبتاً کوچک و معمولاً آبی یا سبزرنگ هستند.
قطر آن‌ها معمولاً بین حدود ۱ تا ۳ میلی‌متر است.
این رگ‌ها اغلب صاف یا کمی پیچ‌خورده‌اند و نسبت به رگ‌های عنکبوتی در عمق بیشتری قرار دارند.
در طبقه‌بندی CEAP، رگ‌های رتیکولار همراه با تلانژکتازی‌ها در کلاس C1 قرار می‌گیرند.
رگ عنکبوتی چیست؟
رگ‌های عنکبوتی یا Telangiectasia عروق بسیار کوچک‌تری هستند که نزدیک سطح پوست قرار دارند.
قطر آن‌ها معمولاً کمتر از ۱ میلی‌متر است و ممکن است قرمز، بنفش یا آبی باشند.
گاهی از یک نقطه مرکزی چند شاخه کوچک خارج می‌شود و ظاهری شبیه تار عنکبوت ایجاد می‌کند.
تفاوت اصلی چیست؟
مهم‌ترین تفاوت در اندازه و عمق رگ است.
رگ رتیکولار:
- بزرگ‌تر است؛
- معمولاً آبی یا سبز دیده می‌شود؛
- کمی عمیق‌تر قرار دارد.
رگ عنکبوتی:
- بسیار ظریف‌تر است؛
- اغلب قرمز یا بنفش است؛
- سطحی‌تر دیده می‌شود.
آیا رگ‌های رتیکولار خطرناک هستند؟
در بسیاری از افراد، رگ‌های رتیکولار و عنکبوتی بدون علامت هستند و نگرانی اصلی جنبه ظاهری دارد.
راهنمای SVS/AVF/AVLS تأکید می‌کند در افراد دارای C1 بدون علامت، انجام سونوگرافی روتین و ابلیشن ورید صافن برای جلوگیری از پیشرفت بیماری توصیه نمی‌شود.
یعنی وجود چند رگ سطحی به‌تنهایی به معنی نیاز به درمان وریدهای اصلی نیست.
آیا می‌توانند علامت ایجاد کنند؟
بله.
برخی افراد با رگ‌های رتیکولار یا عنکبوتی از سوزش، خارش یا ناراحتی موضعی شکایت می‌کنند.
در بیمار علامت‌دار، پزشک ممکن است ارزیابی بیشتری انجام دهد.
آیا رگ رتیکولار تغذیه‌کننده رگ عنکبوتی است؟
گاهی یک رگ رتیکولار بزرگ‌تر می‌تواند در ارتباط با مجموعه‌ای از تلانژکتازی‌ها باشد.
این مسئله در برنامه درمان اهمیت دارد؛ زیرا درمان فقط رگ‌های بسیار کوچک بدون توجه به رگ تغذیه‌کننده ممکن است نتیجه مطلوبی ایجاد نکند.
بهترین درمان چیست؟
بر اساس راهنمای SVS/AVF/AVLS، برای رگ‌های رتیکولار و تلانژکتازی علامت‌دار، اسکلروتراپی مایع یا فوم توصیه می‌شود.
لیزر پوستی نیز در برخی شرایط مطرح است؛ به‌خصوص:
- رگ‌های بسیار کوچک
- ترس شدید از سوزن
- حساسیت به ماده اسکلروزان
- شکست اسکلروتراپی
- Telangiectatic matting
بنابراین نمی‌توان گفت لیزر همیشه بهتر از تزریق است یا برعکس.
مطالعات جدید درباره لیزر و اسکلروتراپی
یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۲۴ روش ترکیبی Cryo-Laser Cryo-Sclerotherapy را با اسکلروتراپی پولیدوکانول مقایسه کرده است.
نتایج آن برای برخی پیامدهای زیبایی به نفع روش ترکیبی بود، اما یک مطالعه به‌تنهایی باعث تغییر تمام توصیه‌های بالینی نمی‌شود.
راهنماهای معتبر همچنان انتخاب روش را بر اساس نوع رگ و شرایط بیمار توصیه می‌کنند.
آیا برای همه رگ‌های عنکبوتی داپلر لازم است؟
خیر.
برای فردی که چند رگ عنکبوتی بدون هیچ علامت دیگری دارد، سونوگرافی روتین الزاماً توصیه نمی‌شود.
اما اگر علائم قابل‌توجه، رگ‌های بزرگ‌تر، تورم یا شواهد بیماری وریدی وجود داشته باشند، تصمیم پزشک ممکن است متفاوت باشد.
چند جلسه درمان لازم است؟
تعداد جلسات به وسعت رگ‌ها، قطر آن‌ها، روش درمان و پاسخ بدن بستگی دارد.
به همین دلیل وعده «تمام رگ‌ها در یک جلسه» برای همه افراد علمی نیست.
آیا بعد از درمان دوباره ایجاد می‌شوند؟
رگ درمان‌شده ممکن است برطرف شود، اما استعداد فرد برای ایجاد رگ‌های سطحی جدید باقی می‌ماند.
افزایش سن، عوامل هورمونی، بارداری و ژنتیک می‌توانند در ظهور رگ‌های جدید نقش داشته باشند.
جمع‌بندی
رگ رتیکولار و رگ عنکبوتی یکسان نیستند. تفاوت اندازه، عمق و ارتباط آن‌ها با سایر رگ‌ها می‌تواند روش درمان را تغییر دهد.
بنابراین بهتر است قبل از انتخاب تزریق یا لیزر، نوع دقیق رگ مشخص شود.
سوالات متداول
آیا رگ رتیکولار با کرم از بین می‌رود؟
کرم نمی‌تواند یک ورید گشادشده را به‌طور قابل اعتماد حذف کند.
چرا بعضی رگ‌های رتیکولار سبز دیده می‌شوند؟
رنگ مشاهده‌شده به عمق رگ، پوست و نحوه عبور نور بستگی دارد و خون داخل رگ واقعاً سبز نیست.
آیا رگ رتیکولار به واریس بزرگ تبدیل می‌شود؟
وجود رگ رتیکولار به معنی پیشرفت قطعی به رگ‌های بزرگ واریسی نیست.
آیا بعد از اسکلروتراپی لکه قهوه‌ای ایجاد می‌شود؟
هایپرپیگمانتاسیون از عوارض شناخته‌شده اسکلروتراپی است و در بسیاری از موارد با زمان کاهش پیدا می‌کند.
