بستن سوراخ های قلبی

سوراخ قلبی چیست و چرا باید درمان شود؟

سوراخ‌های قلبی (Heart Septal Defects) از جمله شایع‌ترین ناهنجاری‌های مادرزادی قلب هستند که به دو نوع اصلی تقسیم می‌شوند:

سوراخ بین دهلیزی (ASD – Atrial Septal Defect): در این حالت دیواره بین دو دهلیز قلب به طور کامل بسته نشده و خون از دهلیز چپ به راست نشت می‌کند.

سوراخ بین بطنی (VSD – Ventricular Septal Defect): در این حالت دیواره بین دو بطن قلب ناقص است و خون از بطن چپ به بطن راست جریان می‌یابد.

در هر دو مورد، خون اکسیژن‌دار به جای جریان به سمت بدن، وارد گردش خون ریوی می‌شود که می‌تواند منجر به بزرگی قلب، افزایش فشار شریان ریوی، اختلال در عملکرد قلب و در نهایت نارسایی قلبی شود.

بیشتر بخوانید» در برخی موارد، وجود سوراخ‌های قلبی درمان‌نشده می‌تواند باعث افزایش فشار در گردش خون ریوی و در نهایت تأثیر غیرمستقیم بر گردش خون محیطی شود که ممکن است شدت واریس را افزایش دهد. در صورت ابتلا به واریس پا و به منظور درمان تخصصی آن، روی لینک داده شده کلیک کنید. 

علائم وجود سوراخ قلبی

سوراخ‌های کوچک ممکن است تا مدت‌ها بدون علامت باقی بمانند و در یک معاینه معمولی یا اکوی قلب کشف شوند. اما سوراخ‌های بزرگ معمولاً علائم زیر را ایجاد می‌کنند:

تنگی نفس به‌ویژه در هنگام فعالیت

خستگی زودهنگام

کاهش وزن یا اختلال رشد در کودکان

سرگیجه یا سنکوپ

صدای غیرطبیعی قلب (سوفل قلبی)

ورم پاها یا شکم

روش‌ های بستن سوراخ قلبی

در گذشته تنها راه درمان سوراخ‌های قلبی عمل جراحی باز بود، اما امروزه با پیشرفت تکنولوژی، روش‌های کمتر تهاجمی نیز در دسترس هستند. روش انتخابی به نوع سوراخ، اندازه، علائم بیمار و وضعیت عمومی سلامت او بستگی دارد.

بیشتر بخوانید» تشخیص دقیق نوع و شدت واریس و انتخاب بهترین روش درمانی، مستلزم مراجعه به کلینیک تخصصی واریس در تهران است؛ چرا که این کلینیک به پزشکان باتجربه دسترسی دارد و با بهره‌مندی از تجهیزات مدرن مانند لیزر و سونوگرافی داپلر، روند بهبودی را سریع‌تر و مؤثرتر می‌سازد.

بستن سوراخ قلبی با دستگاه (روش کاتتری یا آمپلاتزر)

یکی از پیشرفته‌ترین روش‌ها، بستن سوراخ با استفاده از دستگاه مخصوصی به نام Amplatzer device است. این روش تحت راهنمایی تصویربرداری (اکوکاردیوگرافی و فلوروسکوپی) و از طریق وارد کردن یک کاتتر از طریق ورید کشاله ران انجام می‌شود.

مزایای این روش:

بدون نیاز به جراحی باز قلب

دوره نقاهت کوتاه‌تر

بدون بخیه و اسکار جراحی

درد کمتر پس از عمل

ترخیص سریع‌تر از بیمارستان (معمولاً ۱ تا ۲ روز)

مناسب برای: بیشتر موارد ASD و برخی موارد انتخابی VSD با اندازه و شکل مناسب.

بیشتر بدانید» بهره‌گیری از کاتترهای پیشرفته نه‌تنها در ترمیم نقایص قلبی، بلکه در درمان اختلالات عروقی پیچیده نظیر واریس لگن نیز تحولی بزرگ ایجاد کرده است؛ به‌گونه‌ای که امروزه می‌توان با استفاده از روش‌های مداخله‌ای و دسترسی وریدی، ریشه دردهای مزمن در ناحیه لگن را بدون نیاز به جراحی‌های باز شکمی و با کمترین دوره نقاهت درمان نمود.

عمل جراحی باز قلب

اگر اندازه سوراخ بزرگ باشد یا آناتومی سوراخ اجازه استفاده از دستگاه ندهد، جراحی باز قلب ضروری است. در این روش، با بیهوشی عمومی و تحت دستگاه قلب-ریه، جراح سوراخ را با استفاده از بخیه یا پچ (تکه‌ای از بافت مصنوعی یا بدن خود بیمار) می‌بندد.

مزایای این روش:

قابل انجام برای هر نوع سوراخ، صرف‌نظر از اندازه یا شکل

نتایج درمانی عالی در طولانی‌مدت

معایب:

نیاز به بستری بیشتر (۵ تا ۷ روز)

نیاز به برش در قفسه سینه

دوره نقاهت طولانی‌تر

آمادگی قبل از عمل و مراقبت‌های بعد از آن

قبل از عمل:

انجام اکوکاردیوگرافی دقیق و MRI یا CT در برخی موارد

مشاوره با متخصص قلب و جراح قلب

بررسی سطح اکسیژن، عملکرد ریه و کلی

بعد از عمل:

مصرف داروهای ضدانعقاد برای جلوگیری از تشکیل لخته

اجتناب از فعالیت‌های سنگین برای چند هفته

پیگیری منظم با پزشک برای بررسی عملکرد قلب

آیا همه سوراخ‌های قلبی نیاز به درمان دارند؟

خیر. برخی سوراخ‌های کوچک و بدون علامت ممکن است نیازی به درمان نداشته باشند و فقط تحت پیگیری منظم قرار بگیرند. اما اگر سوراخ باعث بزرگ شدن قلب، افزایش فشار ریوی یا علائم بالینی شود، درمان ضروری خواهد بود.

بیشتر بخوانید» آیا نشستن طولانی مدت باعث واریس می شود؟

نتایج و چشم‌انداز بیماران پس از بستن سوراخ قلبی

اغلب بیماران، به‌ویژه کودکانی که به موقع درمان می‌شوند، می‌توانند زندگی کاملاً طبیعی داشته باشند. عملکرد قلب به مرور زمان به حالت نرمال بازمی‌گردد و فعالیت‌های روزمره بدون محدودیت انجام می‌شود.

در مواردی که درمان به تأخیر افتاده باشد یا فشار ریوی بالا رفته باشد، ممکن است بهبود کامل نیازمند پیگیری و درمان‌های کمکی باشد.

سخن پایانی

بستن سوراخ‌های قلبی، به‌ ویژه با تکنولوژی‌های جدید، به یکی از مؤثرترین و ایمن‌ترین روش‌های درمان مشکلات مادرزادی قلب تبدیل شده است. تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمان مناسب می‌تواند از عوارض خطرناک و نارسایی قلبی جلوگیری کند و کیفیت زندگی بیمار را به طرز چشمگیری بهبود بخشد. اگر شما یا یکی از عزیزانتان با چنین مشکلی مواجه هستید، مشاوره با یک فوق تخصص قلب و عروق می‌تواند مسیر درمانی مطمئنی را برایتان فراهم کند.