آنژیوگرافی؛ بهترین روش شناسایی عروق مسدود شده

چه زمانی باید از آنژیوگرافی استفاده کنیم؟

آنژیوگرافی زمانی تجویز می‌شود که پزشک به وجود گرفتگی یا انسداد در عروق خونی مشکوک باشد. علائمی مانند درد قفسه سینه، تنگی نفس، حمله قلبی یا نتایج غیرطبیعی در تست‌های قلبی (مانند تست ورزش یا اسکن قلب) می‌توانند دلایل انجام آنژیوگرافی باشند. همچنین در افرادی که بیماری عروق کرونر یا عروق محیطی دارند، آنژیوگرافی به تشخیص محل و شدت انسداد کمک کرده و مسیر درمان را مشخص می‌کند. این روش تصویربرداری دقیق، پایه تصمیم‌گیری برای جراحی یا آنژیوپلاستی است.

در مواردی نادر، اگر پزشک به وجود مشکلات گسترده‌تری در گردش خون مشکوک باشد، ممکن است برای بررسی دقیق‌تر از ون‌وگرافی (Venography) استفاده شود، که نوعی آنژیوگرافی وریدی است و برای بررسی وریدهای مبتلا به واریس مانند واریس پا کاربرد دارد.

آمادگی‌های لازم بیماران قبل از آنژیوگرافی

پیش از آنژیوگرافی، بیمار باید ناشتا باشد (معمولاً از شب قبل چیزی نخورد یا ننوشد). مصرف برخی داروها ممکن است با دستور پزشک متوقف شود، به‌ویژه داروهای رقیق‌کننده خون. سابقه حساسیت به ید یا مواد حاجب باید به اطلاع پزشک برسد. آزمایش خون، نوار قلب و گاهی عکس قفسه سینه نیز پیش از آنژیوگرافی انجام می‌شوند. در روز انجام آزمایش، بیمار باید لباس راحت بپوشد و زیورآلات یا اشیاء فلزی نداشته باشد. همراه داشتن مدارک پزشکی و رضایت‌نامه نیز ضروری است.

بیشتر بخوانید» در کلینیک تخصصی واریس، درمان واریس صورت با لیزر به‌صورت کم‌تهاجمی و بدون درد انجام می‌شود. لیزر با نفوذ به رگ‌های آسیب‌دیده، باعث بسته شدن آن‌ها و بهبود ظاهر پوست می‌شود. این روش سریع، موثر و با دوران نقاهت کوتاه است و نتایج زیبایی قابل‌توجهی برای رفع واریس‌های ظریف صورت دارد.

آنژیوگرافی چگونه انجام می‌شود؟

در آنژیوگرافی، ابتدا محل ورود (معمولاً کشاله ران یا مچ دست) ضدعفونی و بی‌حس می‌شود. سپس یک کاتتر (لوله باریک) از طریق شریان وارد بدن شده و تا نزدیکی قلب یا ناحیه مورد نظر هدایت می‌شود. ماده حاجب (کنتراست) تزریق می‌شود تا تصاویر واضحی از رگ‌ها در دستگاه تصویربرداری (فلوروسکوپی) ثبت شود. پزشک با مشاهده تصاویر، وضعیت عروق را بررسی می‌کند. این روش معمولاً بدون درد است، اما ممکن است بیمار احساس گرمی یا فشار خفیف در ناحیه تزریق داشته باشد.

بیشتر بدانید» بررسی دقیق عروق تنها به شریان‌های قلب محدود نمی‌شود و در برخی موارد برای تشخیص اختلالات وریدی نیز از روش‌های تصویربرداری عروقی استفاده می‌شود. برای مثال در موارد مشکوک به واریس لگن، ارزیابی جریان خون و وضعیت وریدهای لگنی با روش‌های تصویربرداری می‌تواند به تشخیص دقیق‌تر و انتخاب درمان مناسب کمک کند.

آنژیوگرافی از دست

در این روش، کاتتر از طریق شریان رادیال (واقع در مچ دست) وارد بدن می‌شود. آنژیوگرافی از دست جایگزین مناسبی برای روش کلاسیک از کشاله ران است و به دلیل راحتی بیشتر بیمار، شایع‌تر شده است. احتمال خونریزی و عوارض کمتر است و بیمار پس از انجام تست، سریع‌تر می‌تواند حرکت کند. با این حال، این روش برای همه مناسب نیست؛ مثلاً در افراد با عروق باریک یا انسداد در شریان‌های محیطی ممکن است قابل استفاده نباشد.

آنژیوگرافی از پا

در این روش، دسترسی به عروق از طریق شریان فمورال در ناحیه کشاله ران صورت می‌گیرد. آنژیوگرافی از پا بیشتر در مواقعی به‌کار می‌رود که مسیر رادیال (از دست) مناسب نباشد یا به دلیل نیاز به کاتترهای بزرگ‌تر برای مداخله درمانی، مسیر فمورال ترجیح داده شود. این روش به پزشک امکان دید بهتر از قلب و عروق کرونر را می‌دهد، اما نیاز به استراحت بیشتر بعد از انجام آنژیوگرافی دارد و احتمال خونریزی کمی بیشتر از روش از دست است.

بیشتر بدانید» سلامت عروق نقش مهمی در عملکرد صحیح گردش خون دارد و مشکلات عروقی می‌توانند در بخش‌های مختلف بدن ایجاد شوند. برای مثال در مواردی که اختلال در عملکرد وریدهای پا باعث برجسته شدن رگ‌ها و درد می‌شود، جراحی واریس پا با لیزر به‌عنوان یکی از روش‌های کم‌تهاجمی و مؤثر برای بهبود جریان خون و کاهش علائم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

آنژیوپلاستی با استنت برای از بین بردن انسداد عروق

آنژیوپلاستی با استنت یک روش درمانی کم‌تهاجمی برای باز کردن عروق مسدود یا تنگ شده است. در این روش، یک بالون کوچک از طریق کاتتر به محل انسداد هدایت و باد می‌شود تا رگ گشاد شود و سپس استنت (یک لوله مشبک فلزی) در محل قرار می‌گیرد تا از تنگ شدن مجدد رگ جلوگیری کند. این تکنیک علاوه بر عروق کرونر قلب، در درمان تنگی شریان‌های اندام تحتانی نیز کاربرد دارد و در قالب آنژیوپلاستی عروق پا می‌تواند به بهبود جریان خون و کاهش علائمی مانند درد هنگام راه رفتن کمک کند.

آنژیوگرافی معمولاً چقدر زمان می‌برد؟

انجام آنژیوگرافی معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا ۱ ساعت طول می‌کشد. با این حال، اگر مداخله درمانی مانند آنژیوپلاستی یا استنت‌گذاری هم‌زمان انجام شود، زمان بیشتری نیاز است. پیش از انجام، بیمار باید حدود ۱ تا ۲ ساعت در مرکز پزشکی حضور داشته باشد و بعد از انجام تست نیز بسته به روش (از دست یا پا)، بین چند ساعت تا یک شبانه‌روز تحت نظر باقی می‌ماند. زمان دقیق به وضعیت بالینی بیمار و پیچیدگی آنژیوگرافی بستگی دارد.

بیشتر بدانید» آنژیوگرافی واریس چیست و روش انجام آن به چه صورت است؟

مراقبت‌های لازم برای آنژیوگرافی

پس از آنژیوگرافی، بیمار باید در محل آرام باشد و از حرکت دادن اندام محل ورود کاتتر (دست یا پا) خودداری کند. محل تزریق باید تحت نظر باشد تا علائم خونریزی یا تورم بررسی شود. نوشیدن مایعات زیاد برای دفع ماده حاجب توصیه می‌شود. معمولاً بیمار تا چند روز نباید اجسام سنگین بلند کند یا فعالیت سنگین انجام دهد. در صورت مشاهده علائمی مانند درد شدید، خونریزی، کبودی گسترده یا تب، باید سریعاً به پزشک مراجعه شود. رعایت دقیق دستورالعمل‌های پزشکی اهمیت زیادی دارد.