واریس پا چیست و چگونه میتوان آن را درمان کرد؟

واریس پا (رگ های وریدی پا) چرا به وجود می‌ آید؟

رگ‌های وریدی پا در اثر اختلال در عملکرد دریچه‌های یک‌طرفه داخل رگ‌ها ایجاد می‌شوند. این دریچه‌ها به ‌طور طبیعی وظیفه دارند خون را از پاها به سمت قلب هدایت کنند و مانع بازگشت آن شوند. زمانی که این دریچه‌ها ضعیف یا دچار آسیب می‌شوند، خون به جای حرکت رو به بالا، در رگ‌ها تجمع پیدا می‌کند. این تجمع خون باعث تورم، پیچ‌خوردگی و برجسته شدن رگ‌ها در سطح پوست می‌شود.

اصلی‌ترین علل ایجاد واریس پا عبارتند از:

• ژنتیک: سابقه خانوادگی ابتلا به واریس احتمال ایجاد آن را افزایش می‌دهد.
• جنسیت: هورمون‌های زنانه باعث شل شدن دیواره رگ‌ها می‌شوند، به همین دلیل زنان بیشتر از مردان در معرض واریس هستند.
• بارداری: افزایش حجم خون و فشار روی رگ‌های لگن و پا در دوران بارداری یکی از دلایل شایع واریس پا است.
• ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت: افرادی که شغلشان نیاز به ایستادن یا نشستن زیاد دارد، بیشتر دچار این مشکل می‌شوند.
• چاقی و اضافه وزن: وزن بالا، فشار بیشتری به رگ‌های پا وارد کرده و در نتیجه احتمال ابتلا به واریس پا را افزایش می‌دهد.
• افزایش سن: با بالا رفتن سن، خاصیت ارتجاعی رگ‌ها کاهش یافته و احتمال بروز واریس بیشتر می‌شود.

۴ علت واریس پا در جوانی کدامند؟

اصلی‌ترین و شایع‌ترین علل بروز واریس پا در جوانی عبارتند از:

1. چاقی و اضافه وزن
2. کشیدن سیگار
3. نشستن یا ایستادن‌ طولانی مدت
4. مصرف قرص‌های هورمونی و ضدبارداری

آیا رگ‌ های واریسی پا خطرناک است؟

واریس پا در بسیاری از موارد تنها یک مشکل ظاهری و ناراحتی خفیف محسوب می‌شود، اما اگر نادیده گرفته شود می‌تواند به مرور زمان مشکلات جدی‌تری ایجاد کند. در مراحل اولیه، واریس بیشتر باعث برجستگی رگ‌ها، احساس سنگینی، خستگی و درد در پاها می‌شود. اما در صورت پیشرفت و عدم درمان، این بیماری ممکن است به عوارضی جدی‌تر منجر شود.

آشنایی با ۹ تا از شایع ترین انواع واریس

واریس پا با توجه به شکل، نوع و مقدار آن به انواع مختلفی تقسیم بندی می‌شود. در جدول زیر شایع‌ترین انواع واریس پا را به همراه توضیحات معرفی کرده‌ایم که عبارتند از:

علائم و نشانه‌ های واریس پا در زنان و مردان چیست؟

نمایان شدن یک سری علائم، نشان دهنده ایجاد رگ‌های واریسی پا هستند که از جمله شایع‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• مشاهده رگ‌های برجسته و پیچ خورده به رنگ‌های آبی یا بنفش در ناحیه پا
• ورم، کبودی و تورم پا
• گرفتگی عضلات ناحیه پا به ویژه شب‌ها
• احساس درد، فشار و سنگینی در پا
• احساس خارش در پا

در صورتی که جریان خون در رگ‌های سطحی پا به طور جدی مشکل ببیند، علائم شدیدتری بروز پیدا می‌کند، از جمله:

• ورم شدید ناحیه پا
• زخم و سفت شدن پوست پا
• خشکی، قرمزی و پوسته پوسته شدن پوست پا
• احساس درد و ناراحتی در پا در اثر نشستن و یا ایستادن طولانی مدت
• تغییر رنگ پوست ناحیه پا

تشخیص واریس پا چگونه انجام می‌ شود؟

بهترین راهکار برای تشخیص واریس پا و شدت و وخامت آن، مراجعه به پزشک متخصص است. پزشک پس از معاینه اولیه، از روش‌های مختلفی برای تشخیص دقیق رگ‌های وریدی پا استفاده می‌کند. از جمله این روش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

تشخیص واریس پا با معاینه بالینی

پزشک در این روش، وریدهای سطحی ساق پا را مورد بررسی و ارزیابی قرار می‌دهد. بدین منظور، پزشک برای بررسی دقیق‌تر تورم، پیچ خوردگی و یا تغییر رنگ سیاهرگ‌ها از بیمار می‌خواهد که بایستد یا بنشیند. سپس نواحی حساس و شدید را شناسایی و میزان ضخامت رگ‌های وریدی را بررسی می‌کند.

علاوه بر آن ممکن است پزشک برای ارزیابی عملکرد دریچه‌های وریدی، مشاهده بازگشت خون و یا فشار مستقیم بر روی رگ‌ها از بیمار بخواهد پاهای خود را بالا نگه دارد.

سونوگرافی داپلکس از روش‌ های تشخیص واریس

در صورتی که برای تشخیص واریس پا، نیاز به مشاهده جریان خون و ساختار رگ‌ها باشد، بهترین روش، سونوگرافی داپلکس است.

پزشک از این روش به منظور بررسی جهت جریان خون و در نتیجه آن تشخیص واریس استفاده می‌کند.

تشخیص واریس با تصویربرداری

تصویربرداری دیگر روش تشخیص رگ‌های وریدی است که به صورت رنگی و از رگ‌های داخلی صورت می‌گیرد. در نتیجه پزشک در صورت تغییر رنگ رگ‌ها، واریس را تشخیص می‌دهد.

ونوگرافی

در ونوگرافی، تصاویر دقیقی از اندام و ساختار بدن گرفته شده و پزشک با بررسی آن‌ها می‌تواند تشخیص دهد که فرد مبتلا به واریس است یا خیر؟!

پلیتیسموگرافی

پزشک در این روش، تغییرات حجم خون در وریدهای سطحی و عمقی را با استفاده از دستگاه‌هایی به نام پلی تیسموگراف ارزیابی می‌کند. بدین منظور بیمار باید روی تخت دراز کشیده و دستگاه به پای او متصل تا نوسانات حجم خون در رگ‌ها ثبت گردد.

درمان واریس پا در زنان و مردان چگونه انجام می‌ شود؟

روش‌های درمان واریس پا، بسته به شدت و میزان درگیری رگ‌های پا به انواع مختلف پزشکی و خانگی تقسیم بندی می‌شوند. علاوه بر آن، یک سری حرکات ورزشی هم هستند که اگر درست و اصولی انجام شوند، به کاهش و بهبود رگ‌های واریسی پا کمک شایانی می‌کنند.

بیشتر بخوانید» آیا استفاده از وازلین برای واریس مناسب است؟

در این بخش از مقاله، بهترین و موثرترین روش‌های درمان واریس پا در زنان و مردان را معرفی خواهیم کرد.

درمان واریس پا با لیزر

درمان واریس پا با لیزر یکی از جدید‌ترین متدهای پزشکی برای درمان این عارضه است که در آن از گرمای لیزر به منظور بستن رگ‌های واریسی استفاده می‌شود. لیزردرمانی واریس، روشی کم تهاجمی و بسیار اثربخش می‌باشد.

اسکلروتراپی از روش‌های پزشکی درمان واریس

دیگر روش درمانی واریس پا، اسکلروتراپی نام دارد. اسکلروتراپی، روشی کم تهاجمی و اثربخش است که اغلب برای رگ‌های عنکبوتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در این روش از یک محلول اسکلروزان برای تزریق داخل رگ‌های واریسی استفاده می‌شود که در نتیجه آن، رگ‌ها ملتهب، سفت و بسته می‌شوند.

درمان واریس به روش فرکانس رادیویی

فرکانس رادیویی (RF) هم مانند لیزردرمانی و اسکلروتراپی از روش‌های مدرن، کم تهاجمی و اثربخش می‌باشد. پزشک متخصص در این روش با استفاده از انرژی رادیو فرکانس، رگ‌های واریسی را گرم و درمان می‌کند.

نحوه درمان واریس پا با فرکانس رادیویی به شرح زیر است:

یک کاتتر از طریق برشی کوچک وارد رگ آسیب دیده می‌شود و به دیواره رگ، حرارت می‌دهد که در نتیجه آن، رگ آسیب دیده، تخریب و بسته می‌شود.

استفاده از چسب واریس برای درمان

چسب واریس، یکی دیگر از روش‌های غیرجراحی و کم‌تهاجمی برای درمان رگ‌های واریسی است. در این روش، از چسب پزشکی مخصوص برای بستن رگ آسیب‌دیده استفاده می‌شود.

درمان واریس با جراحی

روش‌های جراحی برای درمان واریس پا معمولا زمانی توصیه می‌شوند که رگ‌های واریسی وخیم و شدید شده باشند یا دیگر روش‌های ساده‌تر پاسخ نداده باشند. هدف جراحی، حذف یا بستن رگ‌های آسیب‌دیده و بازگرداندن جریان طبیعی خون در پا است. از رایج‌ترین روش‌ها می‌توان به استریپینگ واریس (برداشتن کامل رگ‌های معیوب)، فلبکتومی (خارج کردن رگ‌های سطحی از طریق برش‌های کوچک) و جراحی اندوسکوپیک اشاره کرد. این تکنیک‌ها معمولا تحت بی‌حسی یا بیهوشی انجام می‌شوند و بسته به شرایط بیمار، دوران نقاهت کوتاه یا متوسطی دارند.

خوشبختانه امروزه درمان‌های کم تهاجمی مانند لیزر درمانی یا اسکلروتراپی جایگزین بسیاری از جراحی‌ها شده‌اند که دوره نقاهت نداشته و تنها با رعایت یک سری نکات می‌تواند به بهترین نتیجه دست یافت.

درمان دارویی واریس پا

مصرف برخی داورها برای کنترل علائم و پیشگیری از پیشرفت بیماری واریس استفاده می‌شود. این داروها نمی‌توانند رگ‌های واریسی را کاملا از بین ببرند، اما درد، ورم، سنگینی پا و خستگی را کاهش داده و جریان خون را بهبود می‌بخشد. یکی از رایج‌ترین داروها، داروهای وریدی تقویت‌ کننده دیواره رگ مانند دیوسمین و هسپریدین است. این داروها با افزایش استحکام رگ‌ها و کاهش التهاب به بهبود علائم کمک می‌کنند و معمولا به صورت قرص مصرف می‌شوند.

داروهای ضدالتهاب و ضد درد مثل ایبوپروفن نیز در مواقعی که پاها ملتهب هستند و درد می‌کنند، استفاده می‌شوند؛ البته به صورت موقتی و طبق نظر پزشک. در برخی بیماران، پمادها و ژل‌های موضعی نظیر آرنیکا و تروکسروتین نیز می‌توانند احساس خنکی و تسکین موضعی ایجاد کنند.

برای بیمارانی که خون در رگ‌های آن‌ها تجمع پیدا کرده و خطر لخته وجود دارد، ممکن است داروهای ضدانعقاد تجویز شود تا از تشکیل ترومبوز جلوگیری کنند. همچنین در موارد خاص، پزشک از داروهای موثر بر جریان لنف و کاهش ورم استفاده می‌کند.

نکته مهم این است که داروها باید همراه با تغییر سبک زندگی مثل پیاده‌روی روزانه، کاهش وزن، استفاده از جوراب‌های فشاری و پرهیز از ایستادن و نشستن طولانی ‌مدت به‌ کار گرفته شوند.

همچنین توجه داشته باشید که هرگونه مصرف خودسرانه دارو می‌تواند عوارض داشته باشد، پس تعیین نوع دارو و دوره درمان باید تحت نظر متخصص عروق انجام شود.

ورزش منظم برای واریس

تحرک بدنی باعث بهبود گردش خون در پاها و جلوگیری از تجمع خون در سیاهرگ‌ها می‌شود. ورزش‌های کم‌فشار مانند پیاده‌روی، شنا، یوگا و دوچرخه‌سواری می‌توانند به کاهش علائم واریس کمک کرده و در درمان واریس خفیف پا، موثر باشند. 

توصیه: روزانه حداقل ۳۰ دقیقه پیاده‌روی یا حرکات کششی پا انجام دهید.

بیشتر بخوانید» معرفی ۵ ورزش مناسب برای درمان واریس پا

استفاده از جوراب‌های فشاری مخصوص واریس

جوراب‌های مخصوص واریس، فشار کنترل‌شده‌ای بر پاها وارد می‌کنند که موجب کاهش تورم، درد و بهبود گردش خون می‌شود.

نکته: استفاده روزانه از جوراب فشاری به‌ویژه در طول روز (هنگام کار یا ایستادن طولانی‌مدت) توصیه می‌شود.

بیشتر بخوانید» تاثیر جوراب طبی بر درمان واریس و ترومبوز

ماساژ پا با روغن‌ های گیاهی

ماساژ ملایم پا با روغن‌های طبیعی مانند روغن نارگیل، روغن زیتون، روغن سیاه دانه یا روغن اسطوخودوس باعث تحریک جریان خون و کاهش درد و سنگینی پاها می‌شود و به عنوان راهکار موثر در درمان واریس خفیف پا شناخته می‌شود. 

دستور ماساژ: چند قطره روغن گرم را روی پاها بمالید و با حرکات دایره‌ای، از پایین به بالا ماساژ دهید. روزی یک تا دو بار تکرار کنید.

بهترین زمان استفاده، شب‌ها قبل از خواب یا بعد از استراحت پاهاست. برای افزایش اثرگذاری می‌توانید پس از ماساژ از جوراب واریس استفاده کنید.

استفاده از سرکه سیب برای درمان واریس پا

سرکه سیب به بهبود گردش خون، کاهش التهاب و کوچک شدن وریدهای متورم کمک می‌کند.

روش استفاده:

استفاده موضعی: پارچه‌ای را به سرکه سیب آغشته کرده و روی محل واریس قرار دهید.

نوشیدن: روزانه ۱ قاشق غذاخوری سرکه سیب را در یک لیوان آب ولرم حل کرده و بنوشید.

مصرف سیر و زنجبیل، موثر در درمان واریس

سیر و زنجبیل دارای خواص ضدالتهابی و تقویت‌کننده دیواره رگ‌ها هستند. مصرف روزانه آن‌ها می‌تواند به کاهش علائم واریس کمک کند.

پیشنهاد مصرف: سیر را در غذاها استفاده کرده یا زنجبیل تازه را به‌صورت دمنوش بنوشید.

درمان واریس با عصاره شاه‌ بلوط هندی

تاثیر شاه بلوط هندی بر درمان واریس بر کسی پوشیده نیست.

شاه‌بلوط هندی یکی از معروف‌ترین درمان‌های طبیعی برای واریس است که خاصیت تقویت‌کننده رگ‌ها و ضدالتهابی دارد.

نحوه مصرف: به‌صورت مکمل، پماد یا ژل در داروخانه‌ها موجود است. بهتر است تحت نظر پزشک استفاده شود.

حمام متناوب با آب گرم و سرد، روشی موثر در درمان واریس

شست‌وشوی پا با آب گرم و سرد به‌ صورت متناوب می‌تواند باعث انقباض و انبساط رگ‌ها و در نتیجه بهبود گردش خون شود.

نکته: ابتدا پا را در آب گرم و سپس در آب سرد به مدت چند دقیقه قرار دهید. این کار را ۲-۳ بار تکرار کنید.

درمان واریس پا با طب سنتی

درمان واریس پا در طب سنتی شامل روش‌هایی مانند حجامت، زالودرمانی و بادکش است که هدف اصلی آن‌ها کاهش فشار خون موضعی، بهبود جریان خون و کاهش تجمع خون در رگ‌های سطحی است. این روش‌ها بیشتر به ‌عنوان درمان‌های کمکی استفاده می‌شوند و باید زیر نظر متخصص انجام شوند.

حجامت معمولا در نواحی اطراف پا یا پشت ساق انجام می‌شود و به خروج خون غلیظ کمک می‌کند. این کار می‌تواند احساس سنگینی و درد ناشی از واریس را کاهش دهد، اما انجام نادرست آن ممکن است باعث ضعف یا تشدید مشکل شود.

زالو درمانی یکی از روش‌های شناخته ‌شده در طب سنتی برای واریس است. بزاق زالو دارای مواد ضدانعقاد است که باعث بهبود جریان خون و کاهش التهاب رگ‌ها می‌شود. این روش بیشتر برای واریس‌های موضعی و سطحی کاربرد دارد و نیازمند رعایت کامل اصول بهداشتی است.

بادکش ‌درمانی نیز با ایجاد مکش روی پوست، به تحریک گردش خون کمک می‌کند و در کاهش درد و خستگی پاها موثر است. این روش برای افراد با واریس خفیف تا متوسط مناسب‌ است و به‌ تنهایی درمان قطعی محسوب نمی‌شود.

برای درمان واریس چه بخوریم؟

تغذیه نقش مهمی در تقویت دیواره رگ‌ها و بهبود جریان خون دارد و می‌تواند سرعت پیشرفت واریس را کاهش دهد. خوراکی‌هایی که سرشار از آنتی‌اکسیدان، فیبر و ویتامین‌های تقویت‌ کننده عروق هستند، بهترین انتخاب برای افراد مبتلا به واریس به شمار می‌روند.

مواد غذایی مفید برای درمان واریس پا

میوه‌ها و سبزیجات بنفش و قرمز مانند انگور، آلبالو، توت‌ سیاه و چغندر حاوی فلاونوئیدها هستند که به کاهش التهاب و بهبود گردش خون کمک می‌کنند.

مرکبات مثل پرتقال و لیمو به دلیل ویتامین C فراوان باعث افزایش استحکام دیواره رگ‌ها می‌شوند.

سبزیجات برگ سبز به ‌خصوص اسفناج و کاهو، حاوی ویتامین K و فیبرند و از تجمع خون در پا جلوگیری می‌کنند.

غذاهای سرشار از امگا ۳ مانند ماهی سالمون، گردو و تخم‌کتان باعث روان‌تر شدن جریان خون و کاهش لخته‌زایی می‌شوند.

نوشیدن آب کافی حداقل ۸ لیوان نیز مانع از غلظت خون و تورم پاها خواهد شد.

در آخر پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاعات بیشتر و دقیق‌تر درباره اینکه چه رژیم غذایی به درمان واریس کمک می‌کند؟ روی لینک داده شده کلیک کنید. 

نکات تکمیلی

ترکیب یک برنامه غذایی مناسب با پیاده‌روی منظم، کنترل وزن و بالا نگه داشتن پاها در طول شب می‌تواند به بهبود علائم واریس پا کمک زیادی کند.

اگرچه هیچ رژیمی به تنهایی جایگزین درمان‌های پزشکی نمی‌شود، انتخاب غذای سالم و ضدالتهاب یک قدم مهم برای کاهش درد، سنگینی پا و جلوگیری از پیشرفت واریس به حساب می‌آید.

مصرف زیاد نمک را کاهش دهید، زیرا موجب احتباس مایعات و تشدید تورم می‌شود.

آیا درمان قطعی برای واریس وجود دارد؟

درمان قطعی و صددرصد برای واریس به معنای برگشت‌ناپذیری کامل بیماری وجود ندارد، اما می‌توان آن را به‌ طور موثر، طولانی‌مدت و پایدار کنترل و علائم را کاملا برطرف کرد.

همانطور که در بخش قبلی هم به آن اشاره کردیم نوع درمان به شدت درگیری سیاهرگ‌ها بستگی دارد. در موارد خفیف، تغییر سبک زندگی مانند کاهش وزن، پیاده‌روی منظم و استفاده از جوراب واریس می‌تواند پیشرفت بیماری را متوقف کند. در موارد متوسط تا شدید، روش‌های تخصصی‌تر مثل اسکلروتراپی، لیزر داخل وریدی (EVLA) یا جراحی ورید مؤثرترین گزینه‌ها هستند و معمولا نتایج طولانی‌مدت و بسیار رضایت‌بخشی دارند. با این حال، چون واریس یک بیماری ژنتیکی و مزمن است، احتمال ایجاد رگ‌های جدید در سال‌های آینده وجود دارد؛ بنابراین پیگیری دوره‌ای و اصلاح سبک زندگی برای حفظ نتیجه، ضروری است.

مدت زمان نقاهت بعد از عمل رگ های واریسی چقدر است؟

مدت زمان نقاهت بعد از درمان واریس پا به نوع روش درمان بستگی دارد. در روش‌های سنتی جراحی مانند استریپینگ یا فلبکتومی، دوران نقاهت معمولا ۲ تا ۴ هفته طول می‌کشد و بیمار ممکن است در این مدت درد، تورم یا کبودی در ناحیه درمان شده را تجربه کند. در مقابل روش‌های کم‌تهاجمی مانند لیزر یا رادیوفرکوئنسی به برش و بخیه نیاز ندارند و اکثر بیماران می‌توانند ۲۴ تا ۴۸ ساعت بعد به فعالیت‌های روزمره بازگردند، در حالی که تورم و کبودی جزئی ممکن است چند روز باقی بماند.

لازم به ذکر است که رعایت توصیه‌های پزشک، پوشیدن جوراب واریس و محدود کردن فعالیت‌های سنگین در روزهای اول پس از درمان، نقش مهمی در کاهش عوارض و تسریع بهبودی دارد.

عوارض واریس پا چیست؟ | خطرات عدم درمان به موقع واریس

اگر واریس پا به ‌موقع تشخیص داده و درمان نشود، فقط یک مشکل ظاهری باقی نمی‌ماند و به ‌تدریج می‌تواند عوارض جدی و آزاردهنده‌ای برای سلامت فرد ایجاد کند. واریس در واقع نشانه اختلال در عملکرد دریچه‌های وریدی است و ادامه‌دار شدن این وضعیت، گردش خون پاها را مختل می‌کند.

یکی از شایع‌ترین عوارض واریس پا، درد، سنگینی و خستگی مزمن پاها است؛ به‌خصوص بعد از ایستادن یا نشستن طولانی‌مدت. این دردها معمولا شب‌ها تشدید می‌شوند و می‌توانند کیفیت خواب و فعالیت‌های روزانه را کاهش دهند. تورم مچ و ساق پا نیز از عوارض رایج واریس درمان‌نشده است که به‌مرور زمان دائمی‌تر می‌شود.

در مراحل پیشرفته‌تر، تغییر رنگ پوست پا به ‌صورت تیرگی یا قهوه‌ای شدن اطراف مچ پا دیده می‌شود. این تغییر رنگ نشانه آسیب جدی به عروق و بافت‌های اطراف است. همچنین احتمال بروز خارش، التهاب و خشکی پوست افزایش پیدا می‌کند که در صورت بی‌توجهی می‌تواند به زخم‌های پوستی منجر شود.

یکی از خطرناک‌ترین عوارض واریس پا، ایجاد زخم وریدی، است. این زخم‌ها معمولا دیر ترمیم می‌شوند و درمان آن‌ها زمان‌بر و پرهزینه است. در موارد شدیدتر، خطر لخته شدن خون (ترومبوز) نیز وجود دارد که می‌تواند عواقب جدی‌تری برای سلامت فرد به همراه داشته باشد.

به همین دلیل، تشخیص زودهنگام و اقدام به درمان واریس پا، نقش مهمی در پیشگیری از این عوارض و حفظ سلامت پاها دارد.

فاکتورهای موثر بر قیمت عمل واریس پا کدامند؟

قیمت عمل واریس پا، بسته به فاکتورهای مختلفی از جمله شدت واریس، تعداد نواحی درگیر و همچنین روش درمانی مناسب، متغیر خواهد بود. هر چه شدت و نواحی درگیر بیشتر باشد، درمان واریس پا نیز دشوارتر و زمان‌برتر بوده و در نتیجه، هزینه‌های نهایی بیشتر خواهد شد.

به ‌طور میانگین، قیمت عمل واریس پا در تهران بین ۸ تا ۱۵ میلیون تومان متغیر است. البته این رقم ممکن است با خدمات جانبی یا داروهای بعد از عمل افزایش یابد.

پیشنهاد می‌کنیم برای کسب اطلاع از قیمت دقیق عمل واریس پا حتما به مطب دکتر عبدالوهاب برادران، مراجعه کرده تا ایشان رگ‌های واریسی درگیر را بررسی نموده و سپس با توجه به شرایط بدنی، بهترین روش درمانی را پیشنهاد و شما را از هزینه‌های درمانی به طور دقیق مطلع سازند.

منابع مقاله واریس پا:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/varicose-veins/symptoms-causes/syc-20350643

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/4722-varicose-veins